Veel stellen wachten (te) lang voordat ze hulp zoeken. Alsof je samen al jaren op een bergwandeling bent waar het pad steeds steiler en glibberiger wordt, maar je toch blijft doorlopen zonder kaart of kompas. Op een gegeven moment merk je: zo komen we niet meer relaxed boven.
In mijn praktijk Expeditie Samen in (omgeving) Utrecht werk ik met Imago-relatietherapie. Ik zie een relatie als een tocht die je samen maakt: soms licht en speels, soms door mist, regen en ruig terrein. Imago biedt een kaart en een routebeschrijving om weer naast elkaar te gaan lopen in plaats van tegen elkaar in.
In dit stuk lees je onder andere:
- wanneer relatietherapie zinvol is (en wanneer niet)
- wat Imago-relatietherapie precies is
- hoe een traject er bij Expeditie Samen meestal uitziet
- bij welke thema’s je met Imago goed uit de voeten kunt
- wat onderzoek zegt over de slagingskans van relatietherapie
- waar je op kunt letten bij het kiezen van een relatietherapeut
1. Wanneer is relatietherapie een goed idee?
Je hoeft niet “bijna uit elkaar” te zijn om hulp te vragen. In reistermen: je hoeft niet eerst in een ravijn te vallen voordat je een gids inschakelt. Sterker nog: hoe eerder je erbij bent, hoe korter en lichter een traject meestal is.
Typische momenten waarop stellen aankloppen bij Expeditie Samen zijn bijvoorbeeld:
• jullie hebben steeds dezelfde ruzies, over terugkerende thema’s
• er is (emotionele of fysieke) afstand ontstaan: jullie leven meer naast elkaar dan met elkaar
• er is vreemdgaan of een andere vertrouwensbreuk geweest
• intimiteit en seksualiteit zijn een lastig onderwerp geworden
• jullie komen er samen niet uit bij grote beslissingen (kinderen, wonen, geld, open relatie, emigratie, loopbaankeuzes, etc.)
• er spelen vraagstukken rond fertiliteit of kinderwens (wel of geen kinderen, medische trajecten, verschil in verlangen)
• één van jullie is “al half uit de relatie”, de ander wil vechten voor herstel
• jullie zijn niet per se in crisis, maar willen wél verdieping en meer verbinding
Relatietherapie is geen bewijs dat je het “zelf niet kunt”, maar een teken dat je de relatie belangrijk genoeg vindt om er bewust in te investeren – alsof je zegt: deze tocht is de moeite waard, en we willen hem steviger voorbereid vervolgen.
2. Wat is Imago-relatietherapie?
Imago-relatietherapie is ontwikkeld door Harville Hendrix en Helen LaKelly Hunt. “Imago” betekent ‘beeld’: het gaat over het innerlijke beeld dat je vroeg in je leven hebt gevormd van liefde, nabijheid en veiligheid. Dat beeld neem je onbewust mee je relatie in.
Een paar kernideeën:
• Je partner is geen toeval
We vallen onbewust vaak op mensen die iets weerspiegelen van eerdere ervaringen: de warmte, maar ook de pijnpunten. Daarom triggert je partner soms precies die stukken waar het bij jou spannend wordt. Alsof jullie rugzakken allebei gevuld zijn met oude ervaringen, en die raken elkaar onderweg.
• Conflict is een signaal, geen bewijs dat je verkeerd bent gelopen
In Imago zien we ruzies niet als teken dat je niet bij elkaar past, maar als signaal: hier zit oude pijn, hier is iets wat gezien wil worden. Als je leert dat signaal te lezen, kun je juist een volwassenere, veiligere relatie bouwen.
• Van reageren naar begrijpen
In plaats van automatisch te schieten in verdediging, aanval of terugtrekken, leer je je partner te zien als medereiziger die soms onhandig probeert duidelijk te maken waar het schuurt of pijn doet.
De Imago-dialoog
Een centraal onderdeel van Imago is de Imago-dialoog. Zie het als een gestructureerd “basiskamp-gesprek” waarin één vertelt en de ander luistert, spiegelt, valideert en zich inleeft.
Je leert om:
- Te spiegelen: je herhaalt in je eigen woorden wat je partner zegt, zodat die ervaart: je hoort me echt.
- Te valideren: je geeft aan: “Ik kan volgen hoe je tot dit gevoel of standpunt komt, ook al zie ik het anders.”
- Empathie te tonen: je probeert te voelen wat het van binnen met je partner doet, en verwoordt dat.
Veel stellen ervaren de dialoog als nuchter en veilig: geen zweverige praat, maar een duidelijke structuur die helpt om niet telkens in dezelfde valkuilen te stappen. Alsof je in plaats van door elkaar heen te roepen in een storm, samen een rustig punt opzoekt, de kaart uitrolt en bekijkt: waar staan we eigenlijk?
3. Hoe ziet een traject er bij Expeditie Samen meestal uit?
Ieder stel heeft zijn eigen route en tempo, maar grofweg bestaat een traject uit drie fases.
Fase 1 : Verkennen: waar staan we op de kaart?
• We beginnen met een intake waarin jullie allebei jullie verhaal kunnen doen: waar lopen jullie op vast, wat hebben jullie al geprobeerd, wat hoop je dat therapie oplevert?
• We onderzoeken jullie patronen: wat gebeurt er precies vóórdat het misgaat? Wie trekt zich terug, wie gaat in de aanval, wie gaat pleasen of sussen?
• We formuleren samen concrete doelen: bijvoorbeeld “weer kunnen praten zonder dat het escaleert”, “meer intimiteit” of “veiligheid na vreemdgaan herstellen”.
Dit is de fase waarin we samen de kaart erbij pakken: waar zijn we, waar willen we naartoe, en welke “weerberichten” spelen er in jullie relatie?
Fase 2 : Leren communiceren: een gezamenlijke taal voor onderweg
• Jullie leren stap voor stap de Imago-dialoog. We beginnen vaak met mildere onderwerpen, zodat je de structuur in de vingers krijgt.
• Daarna gaan we voorzichtig richting de lastigere thema’s, met veel aandacht voor vertragen en veiligheid.
• Je merkt meestal al in deze fase dat gesprekken thuis anders worden: minder verwijten, meer nieuwsgierigheid.
Dit is te vergelijken met het leren gebruiken van een kompas en routeschema: eerst wat zoeken en stuntelen, maar na verloop van tijd voelt het natuurlijker en geeft het houvast.
Fase 3 – Verdiepen en nieuw spoor uitstippelen
• We verbinden jullie huidige conflicten met oude, kwetsbare stukken: hoe lijkt deze situatie op iets van vroeger? Welke oude stemmen of angsten lopen er mee?
• Je leert elkaar op een volwassen, bewuste manier te geven wat je nodig hebt – zonder jezelf te verliezen of de ander te overspoelen.
• We zoeken samen naar kleine, haalbare experimenten: iets anders doen dan je automatische patroon, thuis oefenen met de dialoog, bewust tijd maken voor verbinding.
Het doel is niet een reis zonder hobbels, maar dat jullie genoeg uitrusting, vertrouwen en routekennis hebben om met die hobbels om te gaan zonder elkaar kwijt te raken.
4. Bij welke thema’s helpt Imago-relatietherapie?
Imago is breed inzetbaar. Denk bijvoorbeeld aan:
• terugkerende ruzies over ogenschijnlijk kleine dingen (huishouden, geld, schoonfamilie, schermtijd, planning)
• afstand: jullie voelen je meer huisgenoten dan partners of geliefden
• seksualiteit: verschil in verlangen, spanning rondom afwijzing, schaamte, “de klik is weg”
• vraagstukken rond het openen van je relatie, bijvoorbeeld polyamorie, polygamie of andere vormen van non-monogamie
• twijfels rond monogamie versus andere relatievormen
• vreemdgaan of andere vertrouwensbreuken
• samengestelde gezinnen, ex-partners en “meereizende bagage”
• levensovergangen: kinderen krijgen, fertiliteitstrajecten, verlies, ziekte, pensioen, uit huis gaande kinderen
• fertiliteitsproblemen en spanningen rond kinderwens (wel/geen kinderen, verschil in tempo of wens, medische trajecten)
• een stel dat niet in crisis is, maar wél meer diepgang, speelsheid en verbinding wil
Ook als je twijfelt of je überhaupt samen verder wilt, kan therapie zinvol zijn: soms is het doel niet per se “bij elkaar blijven”, maar samen helder krijgen welke richting ieder van jullie op wil, en hoe je daar op een respectvolle manier vorm aan geeft.
5. Werkt relatietherapie eigenlijk?
Uit onderzoek naar relatietherapie in het algemeen weten we dat de meeste koppels er duidelijk van profiteren: veel stellen zijn na een traject meer tevreden over hun relatie, ervaren minder conflict en meer verbondenheid. In reis-metafoor: je krijgt beter zicht op de route, leert anders omgaan met slecht weer en loopt letterlijk lichter.
En Imago dan?
Imago-relatietherapie is wereldwijd bekend en wordt door veel therapeuten gebruikt, maar heeft (nog) niet hetzelfde niveau van “officieel bewezen” status als sommige andere vormen van relatietherapie, zoals EFT of bepaalde gedragstherapeutische modellen.
Er zijn kleinere studies en praktijkonderzoeken die laten zien dat Imago koppels kan helpen zich meer verbonden en begrepen te voelen, en beter te communiceren. Het wetenschappelijke bewijs is alleen minder grootschalig en minder uitgebreid dan bij sommige andere methodes.
Je zou het zo kunnen samenvatten:
• relatietherapie als geheel: goed onderzocht, meestal duidelijk positief effect
• Imago specifiek: theoretisch sterk en veel positieve praktijkervaring, maar minder “harde” onderzoeksdata dan sommige andere modellen
Mijn eigen ervaring met Imago
Naast wat er in de literatuur staat, telt mijn eigen ervaring zwaar mee. Ik heb zelf als cliënt Imago-relatietherapie gevolgd, samen met mijn partner, en aan den lijve ervaren wat het kan doen: meer rust in gesprekken, beter begrijpen wat er onder de ruzies zit, en weer voelen dat je aan dezelfde kant van de berg staat.
Dat is ook de reden dat ik dit werk ben gaan doen. Ik weet hoe kwetsbaar het is om als stel een praktijk binnen te stappen, en ook hoe bijzonder het is om te merken: we komen hier echt verder mee, we vinden onze route terug.
Wat bepaalt of het voor jullie gaat werken?
Los van de methode zijn een paar factoren heel bepalend:
• jullie motivatie: zijn jullie bereid allebei naar je eigen aandeel te kijken?
• de klik met de therapeut: voel je je gezien, veilig en niet veroordeeld?
• de fase en geschiedenis van jullie relatie: hoe lang spelen dingen al, wat is er gebeurd?
Geen enkele vorm van relatietherapie kan garanties geven. Wat ik wél bied in Expeditie Samen: een duidelijke methode (Imago), eigen doorleefde ervaring met dit werk, en een nuchtere, veilige setting waarin jullie allebei ruimte krijgen. Van daaruit bepalen we samen welke route voor jullie nu het meest helpend is.
6. Waarom niet wachten tot “het echt mis is”?
Veel stellen melden zich pas als er al jaren frustratie, afstand of stilzwijgende spanningen zijn. In termen van Expeditie: je bent dan vaak al flink verdwaald, moe en geïrriteerd, en de rugzak is zwaar.
Hoe langer je wacht:
• hoe dieper patronen inslijten
• hoe meer pijn, teleurstelling en wantrouwen zich opstapelen
• hoe groter de kans dat één van jullie innerlijk al heeft “afgehaakt”
Vroeg hulp zoeken voelt soms ongemakkelijk, je had het liever zelf “geregeld”. Maar hoe eerder je erbij bent, hoe meer speelruimte er is, en hoe korter en lichter een traject vaak kan zijn. Dan is het meer: de kaart erbij pakken en bijsturen, in plaats van eerst een reddingsactie nodig hebben.
7. Waar let je op bij het kiezen van een relatietherapeut?
Als je met iemand op expeditie gaat, wil je weten met wie je op pad bent. Een paar dingen om op te letten:
• Opleiding en methode
Is iemand opgeleid in een goed onderbouwde vorm van relatietherapie (zoals Imago, EFT, Gottman, systeemtherapie, IBCT, enz.)?
• Ervaring met stellen
Relatietherapie vraagt iets anders dan individuele therapie. Stel gerust vragen over hoeveel stellen iemand begeleidt en met welke thema’s.
• Klik en veiligheid
Heb je het gevoel dat de therapeut jullie allebei ziet, ook als één van jullie luidruchtiger of juist stiller is? Voelt het veilig genoeg om eerlijke dingen te zeggen?
• Stijl en nuchterheid
Past de stijl bij jullie? De één houdt van veel theorie, de ander van praktische oefeningen en concrete handvatten. In Expeditie Samen werk ik graag nuchter, duidelijk en stap-voor-stap.
8. Hoe verder? Jullie volgende stap op de route
Als je dit leest, is de kans groot dat jullie relatie belangrijk voor je is en dat je voelt: zo wil ik niet meer verder, er moet iets veranderen. Dat is een moedige plek op de kaart – het moment waarop je besluit niet langer doormodderen, maar bewust je route te herzien.
Binnen Expeditie Samen nodig ik jullie uit om:
• het tempo te verlagen, zodat jullie elkaar weer echt kunnen horen
• patronen en ruzies te zien als wegwijzers in plaats van alleen als problemen
• stap voor stap andere, bewustere keuzes te maken in hoe je met elkaar omgaat
• een relatie te bouwen die zowel veilig als levendig voelt
Wil je verkennen of dit bij jullie past, dan is een eerste gesprek een goede manier om te voelen of er een klik is, wat jullie vraagstuk is en welke route passend is qua tempo en intensiteit.
Van daaruit kijken we samen: waar staan jullie nu, waar wil je naartoe, en wat is een haalbare volgende stap op jullie Expeditie Samen?
Geef een reactie